17-latek może jeździć zupełnie sam. Ma prawo do tych pojazdów

17-latkowie mogą kierować samochodami osobowymi, ale tylko pod nadzorem opiekunów. Jednak są pojazdy, którymi mogą na drogę wyjechać zupełnie sami od razu po zdaniu egzaminu

Dzięki zmianie prawa, od tego roku 17-latkowie mogą uzyskać prawo jazdy kategorii B. Jest jeden warunek: przez sześć miesięcy, albo do ukończenia 18. roku życia, ich prawo jazdy na samochód osobowy działa tylko wówczas, gdy w aucie jako pasażer jedzie z nimi opiekun. Rolę opiekuna może pełnić wyłącznie ten, kto ukończył 25 lat, posiada nieprzerwanie prawo jazdy kategorii B od co najmniej 5 lat, nie podlega zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych ani nie podlegał mu w okresie ostatnich 5 lat, a także nie znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

Samodzielna jazda samochodem osobowym przez 17-latka uznawana jest za… prowadzenie pojazdu bez uprawnień. I są już pierwsze wnioski skierowane do sądu rodzinnego w sprawach młodych kierowców, którzy prowadzili auto bez opiekuna.

Jednak dokładnie ci sami 17-latkowie z tym samym uprawnieniem mogą jeździć po drogach bez opiekuna, tylko innymi pojazdami. Jakimi?

Motorowerem może sam

Ten, kto posiada prawo jazdy kategorii B może prowadzić pojazdy z kategorii B1 oraz AM, czyli czterokołowce oraz motorowery lub czterokołowce lekkie. Oznacza to, że 17-latek, który zdał egzamin państwowy na kategorię B, otrzymuje w dokumencie również kod B1 oraz AM.

Jednak w tych pojazdach nie musi już mieć obok siebie opiekuna. Dlaczego?

Aby to zrozumieć, należy prześledzić ciąg powiązanych ze sobą definicji zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym, ponieważ polskie prawo buduje znaczenie kolejnych pojęć poprzez odwołania do pojęć wcześniejszych, tworząc swoistą kaskadę.

Punktem wyjścia jest definicja „pojazdu silnikowego” zawarta w ustawie Prawo o ruchu drogowym, która wprost wyłącza ze swojego zakresu motorower:

„pojazd silnikowy – pojazd wyposażony w silnik, z wyjątkiem motoroweru, pojazdu szynowego, roweru, wózka rowerowego, hulajnogi elektrycznej, urządzenia transportu osobistego i wózka inwalidzkiego”.

Na tej definicji opiera się z kolei pojęcie pojazdu samochodowego, które oznacza: „pojazd samochodowy – pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego”.

17-latek ma obowiązek jazdy z opiekunem, gdy kieruje pojazdem samochodowym. Motorower nie jest z definicji pojazdem silnikowym, a więc nie jest też pojazdem samochodowym.

Polskie prawo ma odrębną definicję motoroweru:
„pojazd dwu- lub trójkołowy zaopatrzony w silnik spalinowy o pojemności skokowej nieprzekraczającej 50 cm3 lub w silnik elektryczny o mocy nie większej niż 4 kW, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 45 km/h”.

Microcarem też może sam

Inaczej wygląda sytuacja czterokołowca, który w świetle przepisów jest pojazdem samochodowym, jednak o szczególnych parametrach:

„czterokołowiec – pojazd samochodowy przeznaczony do przewozu osób lub ładunków, z wyłączeniem samochodu osobowego, ciężarowego i motocykla, którego masa własna nie przekracza: a) w przypadku przewozu rzeczy 550 kg, b) w przypadku przewozu osób 400 kg”.

Uzupełnieniem jest definicja czterokołowca lekkiego, zgodnie z którą jest to: „czterokołowiec lekki – czterokołowiec, którego masa własna nie przekracza 350 kg i konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 45 km/h”.

Choć więc czterokołowiec mieści się w pojęciu pojazdu samochodowego, to ustawodawca świadomie posłużył się w przepisie o jeździe z opiekunem sformułowaniem „pojazdu samochodowego innego niż czterokołowiec„, przez co wyjął tę kategorię pojazdów spod obowiązku obecności pasażera.

AM czy B1 – jak rozpoznać microcar?

O tym, jakie uprawnienia są potrzebne do prowadzenia konkretnego mikrosamochodu, nie decyduje ani jego wygląd, ani marka, lecz to, jakim pojazdem faktycznie się poruszamy, a każdy taki pojazd posiada przypisaną mu homologację. To właśnie ona, wpisana w dowodzie rejestracyjnym, w polu oznaczonym literą J, rozstrzyga o wszystkim, ponieważ figuruje tam jeden z dwóch symboli. Symbol L6e oznacza lżejszą i wolniejszą odmianę, czyli czterokołowiec lekki o masie własnej do 350 kg i prędkości ograniczonej konstrukcyjnie do 45 km/h, do którego prowadzenia wystarczy najniższa kategoria AM.
Natomiast symbol L7e wskazuje na pojazd cięższy i mocniejszy, o masie sięgającej 400 kg i mocy dochodzącej do 15 kW, rozpędzający się powyżej 45 km/h, do którego potrzebna jest już co najmniej kategoria B1.

Rozróżnienie to ma znaczenie jak najbardziej praktyczne, ponieważ na rynku tych pojazdów, zwanych potocznie microcarami, dominują niewielkie konstrukcje francuskich producentów, takich jak Aixam, Ligier czy Chatenet. Wiele spośród nich to w istocie te same modele, które przy niemal identycznym nadwoziu różnią się jedynie parametrami silnika oraz masą, przez co jeden egzemplarz bywa zarejestrowany jako odmiana lżejsza, a drugi jako mocniejsza, wymagająca wyższych uprawnień.

Andrzej Łapa